Eğitim Rehberi

Açıköğretim Coğrafi Bilgi Sistemleri Bölümü ve Dersleri

📅 16 Kasım 2026⏱️ 5 dk okuma
Açıköğretim Coğrafi Bilgi Sistemleri Bölümü ve Dersleri

Açıköğretim coğrafi bilgi sistemleri, mekânsal verinin toplanması, işlenmesi, haritalanması ve analiz edilmesini öğreten iki yıllık bir önlisans programıdır. Dersler genellikle CBS’ye giriş, harita bilgisi, kartografya, uzaktan algılama, veri tabanı ve mekânsal analiz gibi konulardan oluşur. Mezunlar önlisans diploması alır ve DGS ile ilgili lisans bölümlerine geçiş yapma hakkı kazanır.

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS / GIS) Nedir?

Coğrafi Bilgi Sistemleri, İngilizcedeki kısaltmasıyla GIS, yeryüzündeki her türlü bilgiyi konumla ilişkilendirerek saklayan ve yorumlayan bir yöntemler bütünüdür. Bir belediyenin hangi mahallede kaç park olduğunu haritada görmesi, bir kargo şirketinin en kısa dağıtım rotasını belirlemesi ya da tarım arazilerinin uydu görüntüsüyle izlenmesi CBS’nin günlük örnekleridir.

Bu nedenle program yalnızca harita çizmeyi değil, veriyi tablo, katman ve sorgu mantığıyla düşünmeyi de öğretir. Bilgisayarla arası iyi olan, haritalara ve sayısal verilere ilgi duyan kişiler için uygun bir alandır.

Açıköğretim GIS Programı Hangi Üniversitelerde Var?

Türkiye’de açıköğretim yoluyla coğrafi bilgi sistemleri eğitimi denince ilk akla gelen kurum Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’dir. Program önlisans düzeyindedir ve normal süresi dört dönemdir. Diğer açık ve uzaktan eğitim fakültelerinin program listeleri yıldan yıla değişebildiği için güncel durumu kontrol etmek gerekir.

Hangi üniversitede bu programın açıldığını, kontenjanları ve kayıt koşullarını görmek için YÖK Atlas sayfasını ve ilgili üniversitenin kendi duyurularını takip etmek en güvenli yoldur.

Kayıt Nasıl Yapılır?

Açıköğretim önlisans programlarına kayıt, programın türüne göre ya sınavsız (lise diplomasıyla) ya da YKS puanıyla yapılır. Coğrafi bilgi sistemleri programının hangi yöntemle öğrenci aldığı dönemden döneme farklılık gösterebilir. Kayıt tarihlerini, ücretleri ve gerekli belgeleri mutlaka üniversitenin resmî kayıt duyurusundan teyit edin; eski yıllara ait bilgiler yanıltıcı olabilir.

Açıköğretim Coğrafi Bilgi Sistemleri Dersleri

Ders planı üniversitenin akademik kararlarıyla güncellenebilir; ancak programın omurgasını oluşturan dersler genel olarak benzerdir. Aşağıdaki gruplandırma, bir CBS önlisans programında karşılaşacağınız ders türlerini anlamanıza yardımcı olur.

Temel Alan Dersleri

  • Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş: CBS’nin bileşenleri, vektör ve raster veri kavramları, katman mantığı.
  • Harita Bilgisi: Ölçek, koordinat sistemleri, projeksiyonlar ve harita okuma.
  • Kartografya: Haritanın tasarımı, sembolleştirme, renk ve lejant kullanımı.
  • Uzaktan Algılama: Uydu ve hava görüntülerinin elde edilmesi ve yorumlanması.
  • Fiziki ve beşeri coğrafya içerikli dersler: Yeryüzü şekilleri, nüfus ve yerleşme gibi konuların mekânsal boyutu.

Teknik ve Bilişim Dersleri

  • Temel Bilgi Teknolojileri: Bilgisayar kullanımı, ofis yazılımları, dosya yönetimi.
  • Veri Tabanı Yönetimi: Tablolar, ilişkiler ve sorgu mantığı.
  • Mekânsal Analiz: Tampon bölge, çakıştırma, ağ analizi gibi işlemler.
  • Küresel konumlama sistemleri ve arazi ölçmesine giriş niteliğindeki dersler.

Ortak Zorunlu Dersler

Tüm önlisans programlarında olduğu gibi Türk Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile yabancı dil dersleri de ders planında yer alır. Daha önce başka bir yükseköğretim programında bu dersleri başarıyla tamamlamış olanlar, muafiyet başvurusu yapıp yapamayacaklarını üniversitenin yönetmeliğinden öğrenebilir.

Güncel ders listesini ve kredi bilgilerini görmek için programın resmî sayfasındaki ders planını incelemek gerekir; burada verilen başlıklar genel çerçeveyi gösterir.

Açıköğretim CBS Dersleri Zor mu?

Programın zorluğu büyük ölçüde öğrencinin bilgisayar ve harita konusundaki ön bilgisine bağlıdır. Ezber ağırlıklı bir alan değildir; kavramları anlamak ve mantığını kavramak daha önemlidir. Özellikle koordinat sistemleri, projeksiyonlar ve mekânsal analiz konuları ilk başta soyut gelebilir.

Açıköğretimde sınavlar çoğunlukla çoktan seçmeli yapılır ve kitaplardaki bilgi temel alınır. Ancak sınavı geçmek ile alanda iş yapabilecek beceriyi kazanmak aynı şey değildir. CBS yazılımlarıyla uygulama yapmadan mezun olan biri, iş görüşmelerinde zorlanabilir.

Uygulama Eksikliğini Nasıl Kapatırsınız?

  • QGIS gibi ücretsiz ve açık kaynaklı bir CBS yazılımını bilgisayarınıza kurup derslerde gördüğünüz işlemleri kendiniz deneyin.
  • Kendi yaşadığınız mahalle için basit bir harita hazırlayın: yolları, okulları, sağlık kuruluşlarını katman olarak ekleyin.
  • Açık veri sunan kamu kurumlarının yayımladığı coğrafi verilerle küçük analizler yapın.
  • Hazırladığınız çalışmaları bir dosyada toplayarak iş başvurularında gösterebileceğiniz bir portfolyo oluşturun.

CBS Dikey Geçiş Bölümleri

Coğrafi bilgi sistemleri önlisans mezunları, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile lisans programlarına geçiş yapabilir. Hangi önlisans programının hangi lisans bölümlerine geçebileceği, ÖSYM’nin her yıl yayımladığı DGS kılavuzundaki tablolarla belirlenir.

Geçmiş kılavuzlarda CBS mezunlarının tercih edebildiği bölümler arasında genellikle şu alanlar yer almıştır:

  • Harita Mühendisliği
  • Geomatik Mühendisliği
  • Coğrafya
  • Alanla ilişkili bazı bilişim ve planlama bölümleri

Bu liste her yıl değişebilir; bir bölümün eklenmesi ya da çıkarılması mümkündür. Tercih yapmadan önce ÖSYM sitesinde yayımlanan güncel DGS kılavuzundaki program tablolarını mutlaka kontrol edin. Mühendislik bölümlerine geçişte sayısal puan türünün etkili olduğunu ve matematik hazırlığının belirleyici olabileceğini de hesaba katın.

Mezunlar Nerelerde Çalışır?

CBS bilgisi, konumla ilgili veri kullanan her sektörde aranan bir beceridir. Önlisans mezunları çoğunlukla teknik destek, veri girişi, sayısallaştırma ve harita üretimi gibi görevlerde çalışır.

Çalışma alanı Yapılan iş örneği
Belediyeler İmar, altyapı ve adres verilerinin güncellenmesi
Harita ve mühendislik büroları Ölçüm verilerinin sayısal haritaya aktarılması
Altyapı kuruluşları Su, elektrik, doğal gaz hatlarının haritalanması
Tarım, orman ve çevre projeleri Arazi kullanımı ve uydu görüntüsü takibi
Lojistik ve perakende Rota planlama, şube yeri analizi

Kamu kurumlarında çalışmak isteyenler için atamalar genellikle KPSS önlisans puanı ve ilan koşullarına göre yapılır. Kadro unvanları ve aranan nitelikler ilandan ilana değiştiği için her ilanın şartlarını ayrıca okumak gerekir.

Bu Programı Seçmeden Önce Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Amacınızı netleştirin: Sadece diploma mı, yoksa sektörde çalışmak mı istiyorsunuz? İkincisi için uygulama becerisi şarttır.
  • Bilgisayar erişiminizi düşünün: CBS yazılımları belli bir donanım ister; yalnızca telefonla çalışmak yeterli olmaz.
  • Dikey geçiş hedefiniz varsa önlisans not ortalamasını ve DGS hazırlığını erkenden planlayın.
  • Kayıt, sınav ve ücret bilgilerini yalnızca resmî duyurulardan takip edin; sosyal medyadaki eski paylaşımlar sizi yanlış yönlendirebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Açıköğretim coğrafi bilgi sistemleri kaç yıl sürer?

Program önlisans düzeyindedir ve normal süresi iki yıl, yani dört dönemdir. Derslerini zamanında geçemeyen öğrenciler için azami süre ve ek sınav hakları üniversitenin yönetmeliğine göre belirlenir.

Açıköğretim CBS diploması örgün diplomadan farklı mı?

Açıköğretimden alınan önlisans diploması yasal olarak geçerli bir yükseköğretim diplomasıdır. Diplomada eğitim türünün nasıl belirtildiği üniversiteye göre değişebilir; işverenler ise çoğu durumda diploma kadar sahip olduğunuz uygulama becerisine de bakar.

CBS önlisans mezunu harita mühendisi olabilir mi?

Önlisans diplomasıyla doğrudan harita mühendisi unvanı alınamaz. Ancak DGS kılavuzunda yer alması hâlinde Harita Mühendisliği veya Geomatik Mühendisliği lisans programlarına dikey geçiş yapılıp bu bölümden mezun olunarak mühendis unvanı elde edilebilir.

Açıköğretim GIS eğitimi için hangi programı bilmek gerekir?

Kayıt için herhangi bir yazılım bilgisi gerekmez. Yine de ArcGIS veya QGIS gibi yaygın CBS yazılımlarından en az birini öğrenmek, hem dersleri anlamayı kolaylaştırır hem de iş başvurularında ciddi avantaj sağlar.

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Betnis