Yatay Geçiş Türleri: Kurum İçi, Kurumlar Arası ve Ek Madde Geçişleri

Türkiye’deki üniversitelerde yatay geçiş üç ana türde yapılır: kurum içi yatay geçiş (aynı üniversitede program değiştirme), kurumlar arası yatay geçiş (not ortalamasıyla başka üniversiteye geçme) ve merkezi yerleştirme puanıyla yapılan Ek Madde 1 geçişi. Kurum içi ve kurumlar arası geçişte belirleyici olan not ortalamanız ve kontenjandır; Ek Madde 1’de ise üniversiteye yerleştiğiniz yıldaki sınav puanınız esas alınır.
Bu geçişlerin tamamı Yükseköğretim Kurulu’nun önlisans ve lisans programları arasında geçişi düzenleyen yönetmeliğine dayanır. Yönetmelik zaman içinde birçok kez değiştiği için başvuru yapmadan önce güncel metni ve üniversitenizin ilanını mutlaka okuyun.
Yatay Geçiş Çeşitleri Nelerdir?
Yatay geçiş çeşitleri, geçişin nereye yapıldığına ve hangi kritere göre değerlendirildiğine göre ayrılır. Aşağıdaki tablo farkları hızlıca görmenizi sağlar.
| Geçiş türü | Nereye geçilir? | Temel kriter | Kontenjan |
|---|---|---|---|
| Kurum içi yatay geçiş | Aynı üniversitede başka bir programa | Not ortalaması, puan türü uyumu | Üniversitenin ilan ettiği kontenjan |
| Kurumlar arası yatay geçiş | Başka bir üniversitedeki eşdeğer programa | Genel not ortalaması (AGNO) ve yerleştirme puanı | Üniversitenin ilan ettiği kontenjan |
| Ek Madde 1 (merkezi puanla) | Aynı ya da farklı üniversitedeki bir programa | Yerleştiğiniz yıldaki ÖSYM puanı | Kontenjan sınırı aranmaz |
Bunların yanında yurt dışındaki bir üniversiteden Türkiye’ye yatay geçiş de mümkündür, ancak bu başvurular denklik ve tanınma şartları nedeniyle ayrı kurallara tabidir.
Kurum İçi Yatay Geçiş
Kurum içi geçiş, kayıtlı olduğunuz üniversitede kalarak bölüm ya da program değiştirmenizdir. Aynı fakültedeki başka bir bölüme geçebileceğiniz gibi farklı bir fakülteye de başvurabilirsiniz.
- Geçmek istediğiniz programla kayıtlı olduğunuz programın puan türü ve düzeyi genellikle uyumlu olmalıdır.
- Not ortalaması ve üniversitenin belirlediği ek şartlar (örneğin belirli derslerden başarı) değerlendirilir.
- İkinci öğretimden birinci öğretime geçiş de kurum içi geçişin bir parçasıdır. Sınıfında başarı sıralamasında üst dilimde olan ikinci öğretim öğrencileri, yönetmelikteki şartlarla birinci öğretime geçebilir.
Kurum içi geçişte üniversiteler kendi senatolarının belirlediği esasları uygular. Bu yüzden iki farklı üniversitede aynı işlem için farklı not barajı veya belge listesi görmeniz normaldir.
Kurumlar Arası Yatay Geçiş
Kurumlar arası geçiş, başka bir üniversitedeki eşdeğer bir programa not ortalamanızla geçmenizdir. En çok tercih edilen ve en çok rekabet olan tür budur, çünkü kontenjanlar sınırlıdır.
Temel şartlar
- Not ortalaması: Yönetmelik bir alt sınır koyar; üniversiteler bu sınırın üstünde bir ortalama isteyebilir.
- Dönem sınırı: Lisans programlarının ilk iki ve son iki yarıyılına, önlisans programlarının ilk ve son yarıyılına kurumlar arası geçiş yapılamaz.
- Eşdeğer program: Geçilecek programın, kayıtlı olduğunuz programla eşdeğer kabul edilmesi gerekir.
- Disiplin durumu: Disiplin cezası almış olmak başvuruyu engelleyebilir.
- Yerleştirme puanı: Bazı durumlarda yerleştiğiniz yıldaki puanınızın, hedef programın o yılki taban puanıyla karşılaştırılması istenir.
Değerlendirme nasıl yapılır?
Üniversiteler başvuruları çoğu durumda genel not ortalaması ve yerleştirme puanının belirli oranlarda birleştirildiği bir başarı puanıyla sıralar. Bu oranlar ve kontenjanlar her yıl üniversitelerin resmî ilanlarında yayımlanır. Bazı üniversiteler mülakat ya da yetenek sınavı da isteyebilir.
Örnek vermek gerekirse: İstanbul’daki bir devlet üniversitesinin iktisat bölümünde üçüncü yarıyılını bitirmiş bir öğrenci, başka bir şehirdeki üniversitenin iktisat bölümüne kurumlar arası geçiş için başvurabilir. Ancak kontenjan az, başvuran çoksa ortalaması baraj üstünde olsa bile sıralamaya giremeyebilir.
Yatay Geçiş Madde 1: Merkezi Yerleştirme Puanıyla Geçiş
Halk arasında “yatay geçiş madde 1” ya da “Ek Madde 1” denen bu tür, not ortalamasına değil, ÖSYM sınavından aldığınız puana dayanır. Üniversiteye yerleştiğiniz yıldaki puanınız, geçmek istediğiniz programın aynı yılki taban puanına eşit ya da daha yüksekse başvurabilirsiniz.
- Kontenjan şartı aranmaz; puanınız yetiyorsa başvurunuz değerlendirilir.
- Not ortalaması koşulu yoktur.
- Puan türünün uyumlu olması gerekir; sayısal puanla yerleşen biri o yılın sayısal taban puanına bakar.
- Bazı programlar (özellikle sağlık alanında belirli bölümler) bu geçiş türünün dışında tutulabilir ve kapsam zaman zaman değiştirilmiştir.
Bu türün en sık gözden kaçan noktası şudur: Karşılaştırma, başvurduğunuz yılın değil, yerleştiğiniz yılın taban puanıyla yapılır. Örneğin bir öğrenci üniversiteye yerleştiği yıl bir programın taban puanını geçen bir puan aldıysa, daha sonraki bir dönemde o programa Ek Madde 1 ile başvurabilir; programın taban puanı sonradan yükselmiş olsa bile bu durum genellikle onu etkilemez. Başvuru dönemleri ve hangi yarıyıllarda geçiş yapılabileceği üniversite ilanlarında belirtilir.
Yatay Geçiş Ek Madde 2 Nedir?
Ek Madde 2, aynı yönetmeliğe sonradan eklenen ikinci ek maddedir ve genel geçiş kurallarının dışında kalan özel durumlara ilişkin düzenleme içerir. Ek maddelerin metni ve kapsamı yıllar içinde değişikliğe uğradığı için internette dolaşan eski açıklamalar bugünkü uygulamayla örtüşmeyebilir.
Ek Madde 2 kapsamına girip girmediğinizi anlamak için en güvenli yol, yönetmeliğin güncel hâlini mevzuat.gov.tr üzerinden okumak ve kayıtlı olduğunuz ya da geçmek istediğiniz üniversitenin öğrenci işleri birimine durumunuzu sormaktır.
Hangi Geçiş Türü Size Uygun?
- Puanınız hedef programın taban puanını geçiyorsa: Ek Madde 1 genellikle en az rekabetli yoldur, çünkü kontenjan ve ortalama şartı yoktur.
- Ortalamanız yüksek ama puanınız yetmiyorsa: Kurumlar arası geçiş daha mantıklı olur.
- Şehir ve üniversite değiştirmek istemiyorsanız: Kurum içi geçişi ya da çift anadal seçeneğini değerlendirin.
- Farklı bir puan türündeki bölüme geçmek istiyorsanız: Yatay geçiş çoğu zaman mümkün olmaz; yeniden sınava girmek gerekebilir.
Başvurmadan Önce Pratik Tavsiyeler
- Kendi yerleştiğiniz yılın taban puanlarını ÖSYM’nin o yıla ait tablolarından kontrol edin; tahminle hareket etmeyin.
- Not dökümü (transkript), ders içerikleri, disiplin cezası almadığınıza dair belge gibi evrakları erken hazırlayın. Ders içerikleri intibak işlemleri için önemlidir.
- Başvuru tarihleri genellikle güz ve bahar dönemi öncesinde açılır ve kısa sürer. Üniversitelerin duyurularını düzenli takip edin.
- Geçiş kabul edilse bile eski üniversitenizden kaydınızı silmeden önce yeni kaydınızın kesinleştiğinden emin olun.
- Burslu ya da indirimli okuduğunuz bir vakıf üniversitesinden geçiş yapıyorsanız, burs ve ücret koşullarının yeni kurumda nasıl değişeceğini önceden sorun.
- Yönetmelikteki son değişiklikleri Yükseköğretim Kurulu duyurularından takip edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Yatay geçiş çeşitleri arasında en kolayı hangisi?
Tek bir “en kolay” tür yoktur; durumunuza göre değişir. Yerleştiğiniz yıldaki puanınız hedef programın taban puanını karşılıyorsa Ek Madde 1 genellikle daha az rekabetlidir. Puanınız yetmiyorsa ama not ortalamanız yüksekse kurumlar arası geçiş daha uygun olur.
Yatay geçiş yapınca derslerim sayılır mı?
Yeni programda eşdeğer kabul edilen dersleriniz intibak (uyum) işlemiyle sayılabilir. Hangi derslerin muaf tutulacağına yeni üniversitenin ilgili kurulu karar verir. Eşdeğer görülmeyen dersleri yeniden almanız gerekebilir ve bu, mezuniyet sürenizi uzatabilir.
Hazırlık sınıfındayken yatay geçiş yapılabilir mi?
Kurumlar arası geçişte hazırlık sınıfı yarıyıl hesabına katılmaz ve lisansın ilk iki yarıyılına bu yolla geçiş yapılamaz. Ek Madde 1 ve kurum içi geçişte koşullar farklı olabileceği için hedef üniversitenin ilanında hazırlık öğrencileriyle ilgili maddeyi kontrol edin.
Açıköğretimden örgün öğretime yatay geçiş mümkün mü?
Açıköğretim programlarından örgün programlara geçiş genel kurallara göre oldukça sınırlıdır ve çoğu durumda yalnız belirli şartlar altında, özellikle merkezi puanla mümkündür. Durumunuza özel kesin bilgi için geçmek istediğiniz üniversitenin öğrenci işleri birimine başvurun.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Eğitim RehberiDikey Geçiş Nedir? Ön Lisanstan Lisansa Geçiş Sistemi17 Kasım 2026
Eğitim RehberiYatay Geçiş ve Çift Anadal Arasındaki Farklar17 Kasım 2026
Eğitim RehberiDikey Geçiş Fark Ders Nedir? Bilimsel Hazırlık Süreci17 Kasım 2026
Eğitim RehberiYatay Geçiş İçin Gerekli Belgeler Listesi16 Kasım 2026
Eğitim RehberiAçıköğretim Coğrafi Bilgi Sistemleri Bölümü ve Dersleri16 Kasım 2026
Eğitim RehberiAçıköğretim ve Uzaktan Öğretim Farkı16 Kasım 2026