Yatay Geçiş Hakkı Kaç Tane? Kaç Kez Kullanılabilir?

Not ortalamasıyla yapılan kurum içi ve kurumlar arası yatay geçişte YÖK mevzuatında genel bir sayı sınırı yoktur. Sınırı daha çok yarıyıl kuralları, kontenjanlar ve üniversitenin kendi yönergesi belirler. Merkezi yerleştirme puanıyla yapılan ek madde-1 yatay geçişi için ise bu hakkın yükseköğretim boyunca yalnızca bir kez kullanılabildiği belirtilir. Başvuru öncesinde bu ilkeyi yönetmeliğin güncel metninden ve hedef üniversitenin duyurusundan doğrulamak gerekir.

Yatay Geçiş Hakkı Nedir?

Yatay geçiş, kayıtlı olduğunuz önlisans ya da lisans programından aynı düzeydeki başka bir programa sınavsız geçmenizdir. Bunun için baştan tercih yapmanız gerekmez. Bu geçişin üç temel yolu vardır ve “kaç kez” sorusunun cevabı hangi yolu kullandığınıza göre değişir:

• Kurum içi yatay geçiş: Aynı üniversitedeki başka bir programa, genellikle not ortalamasına dayalı geçiş.
• Kurumlar arası yatay geçiş: Başka bir üniversitedeki eşdeğer programa, not ortalaması ve başarı sıralamasına dayalı geçiş.
• Ek madde-1 (merkezi yerleştirme puanıyla) yatay geçiş: Üniversiteye girdiğiniz yıldaki puanınızın, hedef programın o yılki taban puanına eşit ya da yüksek olmasına dayalı geçiş.

Yatay Geçiş Hakkı Kaç Tane? Geçiş Türüne Göre Durum

Tek bir “hak sayısı” olmadığı için türleri ayrı ayrı ele almak gerekir. Aşağıdaki tablo genel çerçeveyi özetler. Ayrıntılar üniversiteden üniversiteye değişebilir.

Geçiş türü	Neye dayanır?	Sayı sınırı
Kurum içi	Not ortalaması, kontenjan	Yönetmelikte genel sınır yok. Yarıyıl kuralları ve üniversite yönergesi belirleyici.
Kurumlar arası	Not ortalaması, başarı puanı, kontenjan	Yönetmelikte genel sınır yok. Yarıyıl kuralları pratikte sayıyı daraltır.
Ek madde-1	Giriş yılındaki merkezi yerleştirme puanı	Öğrenim süresince bir kez

Not ortalamasıyla geçiş neden pratikte sınırlıdır?

Kâğıt üzerinde birden fazla kez başvurabilirsiniz ama birkaç engel bunu zorlaştırır:

• Kurumlar arası geçişte önlisansın ilk ve son yarıyılına, lisansın da ilk iki ve son iki yarıyılına geçiş yapılamaz. Bu da başvuru yapabileceğiniz dönem sayısını kısıtlar.
• Her yeni geçişte ders intibakı yapılır. Bazı derslerin sayılmaması, mezuniyetin uzamasına yol açabilir.
• Üniversiteler, geçiş yapılan programda belirli bir süre okumuş olma ya da disiplin cezası almamış olma gibi ek şartlar koyabilir.
• Kontenjanlar çoğu zaman sınırlıdır. Başvuru yapmak kabul edileceğiniz anlamına gelmez.

Ek madde-1 hakkı neden tek seferliktir?

Ek madde-1, not ortalaması aranmadan, yalnızca giriş puanına göre geçiş imkânı tanır. Bu esneklik nedeniyle ilgili düzenlemede hakkın bir kez kullanılacağı vurgulanır. Pratikte şu sonucu doğurur: Ek madde-1 ile bir programa geçtiyseniz, ileride aynı yoldan yeniden geçiş yapmanız beklenmez. Ancak koşullarını sağlıyorsanız not ortalamasına dayalı kurum içi ya da kurumlar arası geçiş yolu çoğu durumda açık kalır.

Yatay Geçiş Şartları: YÖK Ne Arıyor?

YÖK’ün belirlediği temel çerçeveyi üniversiteler kendi yönergeleriyle ayrıntılandırır. Genel olarak aranan şartlar şunlardır:

• Aynı düzey: Önlisanstan önlisansa, lisanstan lisansa geçiş yapılır. Önlisanstan lisansa geçişin yolu dikey geçiştir.
• Eşdeğer ya da benzer program: Kurumlar arası geçişte hedef programın, okuduğunuz programla eşdeğer olması aranır.
• Asgari not ortalaması: Not ortalamasına dayalı geçişlerde yönetmelikte bir alt sınır bulunur. Pek çok üniversite bunun üzerinde bir ortalama ister.
• Puan şartı: Kurumlar arası geçişte, giriş yılınızdaki puanınızın hedef programın taban puanına göre durumu da değerlendirilebilir. Ek madde-1’de ise bu şart belirleyicidir.
• Disiplin durumu: Yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma cezası almış olmak başvuruyu engelleyebilir.

Tıp, diş hekimliği, eczacılık gibi bazı programlarda ve özel yetenek sınavıyla öğrenci alan bölümlerde ek kısıtlamalar uygulanabilir. Bu programlara bakıyorsanız ilgili üniversitenin ilanını mutlaka satır satır okuyun.

Yatay Geçiş Yönetmeliği Hangisi?

Yatay geçişi düzenleyen temel metin, kısaca “yatay geçiş yönetmeliği” olarak bilinen Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’tir. Bu yönetmelik zaman içinde değişikliklere uğramıştır. Bu nedenle forumlarda ya da eski yazılarda okuduğunuz kurallar bugün geçerli olmayabilir.

Güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, YÖK’ün duyuru ve kararlarını ise Yükseköğretim Kurulu sitesinden takip edebilirsiniz. Üniversitenin kendi yatay geçiş yönergesi de en az yönetmelik kadar önemlidir, çünkü başvuru takvimi, kontenjan ve ek şartlar orada yer alır.

Birden Fazla Yatay Geçiş Yapmak Mantıklı mı?

Yasal olarak mümkün olması, her zaman doğru karar olduğu anlamına gelmez. Örneğin işletme bölümünden iktisada, ardından birkaç dönem sonra başka bir üniversitenin uluslararası ilişkiler bölümüne geçen bir öğrenci düşünün. Her geçişte bazı dersleri muaf saydırabilir ama programlar arasındaki müfredat farkı yüzünden alttan ders yükü birikebilir. Sonuçta dört yıllık eğitim beş, hatta altı yıla uzayabilir.

Burs, yurt, öğrenim kredisi ve azami öğrenim süresi gibi konular da geçişlerden etkilenebilir. Bu yüzden geçiş kararını yalnızca bölüm tercihine göre değil, toplam mezuniyet süresine göre de değerlendirmek gerekir.

Başvurmadan Önce Pratik Kontrol Listesi

1. Hangi geçiş türüne uygun olduğunuzu belirleyin: not ortalaması mı, giriş puanı mı?
2. Daha önce ek madde-1 hakkını kullanıp kullanmadığınızı netleştirin. Emin değilseniz öğrenci işlerinden kaydınızı sorun.
3. Hedef üniversitenin güncel yatay geçiş ilanını ve yönergesini okuyun. Takvim genellikle dönem başlamadan önce açıklanır ve kısa sürelidir.
4. Transkript, ders içerikleri, ÖSYM sonuç belgesi ve disiplin belgesi gibi evrakı önceden hazırlayın.
5. Geçişin ders intibakına etkisini, mümkünse hedef bölümün koordinatörüyle görüşerek öğrenin.
6. Kabul sonucu kesinleşmeden mevcut kaydınızı sildirmeyin.

Burs, öğrenim kredisi ya da askerlik tecili gibi konularda geçişin etkisini ilgili kurumdan teyit etmek, sonradan yaşanabilecek sorunların önüne geçer.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatay geçiş hakkı kaç kez kullanılır?

Not ortalamasına dayalı kurum içi ve kurumlar arası geçişte yönetmelikte genel bir sayı sınırı yoktur. Yine de yarıyıl kuralları, kontenjanlar ve üniversite yönergeleri pratikte sınır oluşturur. Ek madde-1 ile puana dayalı geçiş ise öğrenim süresince bir kez yapılabilir.

Ek madde-1 ile geçtikten sonra tekrar yatay geçiş yapabilir miyim?

Ek madde-1 hakkını yeniden kullanamazsınız. Ancak yeni programınızda not ortalaması ve diğer şartları sağlıyorsanız kurum içi ya da kurumlar arası yatay geçişe başvurmanız çoğu durumda mümkündür. Kesin bilgi için hedef üniversitenin yönergesine bakın.

Birinci sınıfta yatay geçiş yapılır mı?

Kurumlar arası not ortalamasına dayalı geçişte lisansın ilk iki yarıyılına geçiş yapılamaz. Bu nedenle birinci sınıfın başında bu yol kapalıdır. Ek madde-1 ise dönem bakımından daha esnektir ama başvuru zamanlarını üniversite belirler.

Açık öğretimden örgün eğitime yatay geçiş olur mu?

Bazı durumlarda mümkündür ancak şartlar örgün programlar arasındaki geçişten farklı olabilir. Puan ve kontenjan koşulları da değişebilir. Güncel kuralları YÖK duyurularından ve hedef üniversitenin ilanından kontrol etmek gerekir.