Yatay Geçiş Öğrenci Affı ile Üniversiteye Dönüş

Yatay geçiş öğrenci affı adıyla ayrı bir af türü yoktur. Öğrenci affı, üniversiteyle ilişiği kesilmiş kişilere genellikle ayrıldıkları programa geri dönme hakkı tanır. Yatay geçiş ise bundan bağımsız işleyen, kendi başvuru takvimi ve şartları olan bir süreçtir. Af ile dönen bir öğrencinin başka bir bölüme ya da üniversiteye geçip geçemeyeceği, yürürlükteki af düzenlemesinin metnine ve YÖK’ün geçiş yönetmeliğine bağlıdır.

Yatay Geçiş Öğrenci Affı Ne Anlama Geliyor?

Aramalarda ‘yatay geçiş affı’ ya da ‘yatay geçiş af’ şeklinde geçen ifade, aslında iki farklı kavramın birleşiminden doğuyor. Birincisi öğrenci affı: Kanunla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici maddeler aracılığıyla çıkarılır. İkincisi yatay geçiş: Bir öğrencinin kayıtlı olduğu programdan aynı ya da başka bir üniversitedeki eşdeğer bir programa geçmesidir.

Öğrenci affı çıktığında pek çok kişi, bu fırsatı kullanarak doğrudan istediği bölüme veya şehre geçebileceğini düşünür. Çoğu durumda durum böyle değildir. Af, kural olarak kişiyi eski programına geri getirir; başka bir programa geçmek isteyen öğrenci, kaydını yeniledikten sonra normal yatay geçiş şartlarını karşılamak zorundadır.

Öğrenci Affı ile Üniversiteye Dönüş Nasıl İşler?

Geçmişte çıkarılan öğrenci aflarında süreç genel hatlarıyla benzer ilerlemiştir. Ayrıntılar her kanunda değişebildiği için aşağıdaki adımları genel bir çerçeve olarak düşünün:

1. Af kapsamının kontrolü: İlişiğin hangi nedenle ve hangi tarihe kadar kesildiği önemlidir. Disiplin cezasıyla ilişiği kesilenler gibi bazı gruplar kapsam dışında tutulabilir.
2. Başvuru: Başvuru genellikle ilişiğin kesildiği üniversitenin öğrenci işleri birimine, kanunda belirtilen süre içinde yapılır.
3. Kayıt ve intibak: Üniversite, öğrencinin daha önce aldığı dersleri değerlendirir ve hangi dönemden devam edeceğini belirler.
4. Eğitime başlama: Af ile dönen öğrenci, düzenlemede aksi yazmıyorsa güncel müfredat ve yönetmeliklere tabi olur.

Eski programı kapanmış ya da öğrenci alımı durdurulmuş olanlar için af metinlerinde çoğunlukla benzer bir programa yerleştirme imkânı tanınır. Bu durum teknik olarak yatay geçiş sayılmaz; afla gelen bir yerleştirme işlemidir.

Af ile Dönen Öğrenci Yatay Geçiş Yapabilir mi?

Bu sorunun tek ve kesin bir cevabı yoktur. Bazı af düzenlemelerinde, af kapsamında kayıt yaptıranların belirli bir süre ya da belirli koşullarda geçiş haklarının sınırlandırılması gündeme gelebilir. Bazılarında ise kayıt yenilendikten sonra öğrenci diğer öğrencilerle aynı statüye geçer ve yönetmelik şartlarını sağlıyorsa yatay geçiş başvurusu yapabilir.

Bu yüzden karar vermeden önce iki belgeye bakmak gerekir: ilgili af kanununun Resmî Gazete’deki metni ve YÖK’ün önlisans ve lisans programları arasındaki geçişi düzenleyen yönetmeliği. Üniversitelerin kendi geçiş yönergeleri de ek şartlar getirebilir.

Kurum İçi ve Kurumlar Arası Yatay Geçiş

Kurum içi yatay geçiş, aynı üniversite içinde bir programdan diğerine geçmektir. Kurumlar arası yatay geçiş ise başka bir üniversiteye geçişi ifade eder. Her iki türde de genel olarak şu unsurlar değerlendirilir:

• Öğrencinin bulunduğu yarıyıl (hazırlık ve ilk yarıyıl ile son yarıyıllarda geçiş genellikle mümkün değildir)
• Genel not ortalaması
• Kayıt dondurma, disiplin cezası gibi durumlar
• Geçilmek istenen programın ilan ettiği kontenjan
• Giriş yılındaki merkezi yerleştirme puanı ve programın taban puanı

Af ile dönen öğrencinin not ortalaması, eski dönemlerde aldığı derslerle birlikte hesaplanır. Ayrılmadan önce düşük notlarla ayrılan biri, ortalamaya dayalı geçişte zorlanabilir.

Merkezi Yerleştirme Puanıyla Geçiş

YÖK yönetmeliğinde not ortalaması yerine giriş yılındaki merkezi yerleştirme puanına dayanan bir geçiş yolu da bulunur. Bu yolda öğrencinin puanının, geçmek istediği programın kendi giriş yılındaki taban puanına eşit ya da yüksek olması aranır. Af ile dönen öğrenciler için bu yolun açık olup olmadığı, yine yürürlükteki af metnine ve yönetmeliğin güncel hâline bağlıdır.

7592 Sayılı Af Kanunu ve Yatay Geçiş Öğrenci Alımı Hakkında

Arama motorlarında ‘yatay geçiş öğrenci alımı (7592 sayılı af kanunu)’ şeklinde sorgular dikkat çekiyor. Bir kanun numarası üzerinden bilgi ararken en güvenli yol, kanunun tam metnini doğrudan Resmî Gazete üzerinden okumaktır. Sosyal medyada ya da forumlarda dolaşan özetler, çoğu zaman taslak hâlindeki teklifleri yürürlüğe girmiş gibi aktarabiliyor.

Bir af düzenlemesini okurken özellikle şu noktalara dikkat edin:

• Hangi tarihe kadar ilişiği kesilenlerin kapsama alındığı
• Başvuru süresi ve başvurunun nereye yapılacağı
• Af ile dönenlerin yatay geçiş, çift anadal veya yan dal haklarına dair bir sınırlama olup olmadığı
• Kapanmış programlar için hangi yöntemle yerleştirme yapılacağı
• Harç ve katkı payı yükümlülükleri

Yatay geçiş kontenjanları ve başvuru takvimi ise üniversiteler tarafından ilan edilir. Kontenjanlar her yıl değişebilir, af olsun ya da olmasın.

Af ile Dönüş ve Yatay Geçiş: Temel Farklar

Konu	Öğrenci affı ile dönüş	Yatay geçiş
Hukuki dayanak	Kanunla çıkarılan geçici düzenleme	YÖK yönetmeliği ve üniversite yönergeleri
Kimler başvurur?	İlişiği kesilmiş eski öğrenciler	Halen kayıtlı öğrenciler
Gidilen program	Genellikle ayrılınan program	Başvurulan ve kontenjan ilan eden program
Belirleyici kriter	Af kapsamına girme	Not ortalaması veya yerleştirme puanı, yarıyıl, kontenjan
Süreklilik	Yalnız af çıktığında	Her yıl, üniversitenin takvimine göre

Başvurmadan Önce Pratik Tavsiyeler

Af haberleri çıktığında karar süresi kısa olur ve yanlış bilgiyle hareket etmek kalıcı sonuçlar doğurabilir. Aşağıdaki adımlar riskleri azaltır:

• Önce resmî metni okuyun. Haber başlıkları ile yürürlükteki kanun her zaman aynı şeyi söylemez.
• Eski üniversitenizin öğrenci işleri biriminden transkriptinizi ve ilişik kesme gerekçenizi yazılı olarak isteyin.
• Başka bir programda kayıtlıysanız, af ile dönüşün mevcut kaydınızı nasıl etkileyeceğini sorun. Aynı anda iki örgün programa kayıt kural olarak mümkün değildir.
• Hedeflediğiniz yatay geçiş varsa, ilgili üniversitenin geçiş yönergesini ve geçmiş yıllardaki kontenjan ilanlarını inceleyin.
• Burs, kredi, askerlik tecili ya da çalışma hayatınızla ilgili sonuçlar için ilgili kurumlardan ayrıca bilgi alın.

YÖK’ün güncel duyuruları ve mevzuatı için Yükseköğretim Kurulu sitesi takip edilmesi gereken ana kaynaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatay geçiş affı diye ayrı bir af var mı?

Hayır. ‘Yatay geçiş affı’ olarak anılan durum, öğrenci affı ile dönüş ve ardından yapılan yatay geçiş başvurusunun birlikte düşünülmesinden kaynaklanır. Af doğrudan başka bir programa geçiş hakkı vermez; geçiş için ayrıca yönetmelik şartlarını sağlamak gerekir.

Af ile döndüğüm üniversiteden başka bir şehre geçebilir miyim?

Af metninde bir kısıtlama yoksa ve kurumlar arası yatay geçiş şartlarını karşılıyorsanız başvurabilirsiniz. Not ortalaması, yarıyıl durumu ve hedef programın kontenjanı belirleyici olur. Kesin cevap için hem af metnine hem de hedef üniversitenin yönergesine bakın.

Bölümüm kapandıysa af ile nereye dönerim?

Geçmiş af düzenlemelerinde, kapanmış veya öğrenci alımı durdurulmuş programlardaki öğrenciler için benzer programlara yerleştirme öngörülmüştür. Bu işlemin nasıl yapılacağı ilgili kanunda ve YÖK kararlarında belirtilir; eski üniversitenizin öğrenci işleri birimi size yol gösterebilir.

Af ile dönünce eski notlarım silinir mi?

Çoğu durumda daha önce başarılı olunan dersler intibak sürecinde değerlendirilir ve not ortalamasına yansır. Hangi derslerin sayılacağına üniversitenin ilgili kurulu karar verir. Bu nedenle ortalamaya dayalı bir yatay geçiş planlıyorsanız intibak sonucunu beklemeniz faydalı olur.