Dikey Geçiş ile Hukuk Okumak Mümkün mü?

Hayır, Türkiye’de dikey geçiş ile hukuk okumak mümkün değil. Hukuk fakülteleri DGS tercih kılavuzunda kontenjan açmıyor. Bu nedenle önlisans mezunları, Adalet programını bitirmiş olsalar bile DGS ile hukuk lisans programına yerleşemiyor. Hukuk fakültesine girmenin temel yolu YKS’dir. Belirli şartlar sağlanırsa yatay geçiş de bir seçenek olabilir.

Bu durum her yıl tercih döneminde yeniden sorulduğu için aşağıda nedenlerini, alternatif yolları ve önlisans mezunlarının bu hedefe nasıl yaklaşabileceğini ayrıntılı anlattık.

Hukuk Dikey Geçiş Var mı?

Kısa cevap: yok. DGS, önlisans mezunlarının kendi alanlarıyla ilişkili lisans programlarının 3. sınıfına geçmesini sağlayan bir sınavdır. Hangi önlisans programından hangi lisans programına geçilebileceği ÖSYM’nin yayımladığı DGS tercih kılavuzundaki tablolarda belirtilir. Hukuk fakülteleri bu tablolarda yer almaz.

Bu kural Adalet önlisans programı için de geçerlidir. Adalet mezunları adliyede zabıt kâtibi ya da icra müdür yardımcısı gibi görevlerle hukuk ortamında çalışabilir. Ancak diplomaları onlara hukuk fakültesine doğrudan geçiş hakkı vermez.

Neden hukuk fakülteleri DGS kontenjanı açmıyor?

Bunun birkaç pratik nedeni var:

• Müfredatın bütünlüğü: Hukuk eğitimi, ilk yıllarda verilen medeni hukuk, anayasa hukuku ve borçlar hukuku genel hükümler gibi temel derslerin üzerine kurulur. Üçüncü sınıftan başlayan bir öğrenci bu temeli almadan ileri derslere geçmek zorunda kalır.
• Önlisans içeriğinin denk olmaması: Adalet programı uygulamaya ve adliye işleyişine yöneliktir. Lisans düzeyindeki teorik hukuk derslerinin yerini tutmaz.
• Mesleğe giriş koşulları: Hukuk diploması avukatlık, hâkimlik ve savcılık gibi mesleklerin kapısını açar. Bu meslekler için tam bir lisans eğitimi beklenir.
• Giriş için başarı sırası şartı: YÖK, hukuk programlarına yerleşmede başarı sırası şartı uygular. DGS ile bu şartın karşılanması mümkün değildir.

Dikey Geçiş Hukuk Kontenjanları

“Dikey geçiş hukuk kontenjanları” araması yapanlar genellikle bir yerde gizli bir kontenjan olup olmadığını merak ediyor. Güncel uygulamada hukuk fakülteleri için DGS kontenjanı bulunmuyor. Devlet ya da vakıf üniversitesi olması bu durumu değiştirmiyor.

Kontenjan ve geçiş tabloları her yıl yeniden yayımlandığı için en doğru bilgi, ilgili yılın DGS kılavuzunda yer alır. Kılavuzu ve sınav duyurularını ÖSYM’nin resmî sitesinden takip edebilirsiniz. Program bazındaki taban puanlara, kontenjanlara ve başarı sıralarına ise YÖK’ün resmî kaynaklarından ulaşabilirsiniz. Sosyal medyada “DGS ile hukuk kazandım” gibi paylaşımlar görürseniz, kişinin hangi programa yerleştiğini kılavuzdan mutlaka doğrulayın. Çoğu durumda bu kişiler hukukla ilişkili farklı bir bölüme yerleşmiş olur.

Önlisans Mezunu Hukuk Fakültesine Nasıl Girebilir?

DGS kapalı olsa da önlisans mezunlarının önünde hukuk hedefini sürdürmek için başka yollar var. Her birinin şartları ve zorluk derecesi farklıdır.

1. YKS ile yeniden sınava girmek

En net ve en sık başvurulan yol budur. Hukuk programları eşit ağırlık (EA) puan türüyle öğrenci alır. Önlisans ya da lisans mezunu olmanız YKS’ye girmenize engel değildir. Yerleştiğinizde hukuk eğitimine birinci sınıftan başlarsınız.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, YÖK’ün hukuk programları için belirlediği başarı sırası sınırıdır. Bu sınırın gerisinde kalan adaylar, kontenjan boş kalsa bile hukuk tercih edemez. Sınırın değerini her yıl güncel kılavuzdan kontrol edin. Sınav hazırlığınızı yalnızca taban puana göre değil, bu sıralamaya göre de planlayın.

2. Önce başka bir lisans programı, sonra yatay geçiş

Bazı öğrenciler DGS ile kamu yönetimi, siyaset bilimi gibi bir lisans programına yerleşir ve sonra hukuka yatay geçiş yapmayı düşünür. Bu yol teoride akla yatkın görünse de pratikte oldukça dardır:

• Hukuk fakülteleri yatay geçiş kontenjanlarını genellikle çok sınırlı tutar. Bazı dönemlerde hiç kontenjan açmayabilirler.
• Merkezi yerleştirme puanıyla yapılan yatay geçişte, öğrencinin üniversiteye girdiği yıldaki puanının hedef programın o yılki taban puanını karşılaması gerekir. Bu puan DGS puanı değil, YKS puanıdır.
• Başarı sırası şartı ve üniversitelerin kendi yönetmelikleri ek koşullar getirebilir.

Yatay geçiş şartları yönetmeliklerle düzenlenir ve zaman içinde değişebilir. Bu yolu düşünüyorsanız hedeflediğiniz üniversitenin öğrenci işleri birimine doğrudan danışın. Güncel düzenlemeleri YÖK’ün resmî sitesinden kontrol edin.

3. Çift anadal veya yandal

Bir lisans programında okurken aynı üniversitedeki hukuk fakültesinde çift anadal (ÇAP) yapmak da gündeme gelebilir. Ancak birçok hukuk fakültesi ÇAP kontenjanı açmaz. Açan fakülteler de genellikle yüksek not ortalaması ve başarı sırası gibi şartlar arar. Yandal programları ise hukuk diploması vermez. Yalnızca belirli hukuk derslerini alıp belge edinmenizi sağlar.

Hukuka Yakın Alanlarda DGS Seçenekleri

Asıl amacınız hukuk diploması değil de hukukla iç içe bir kariyer ise DGS size yine kapı açabilir. Adalet ve benzeri önlisans programlarından geçilebilen lisans bölümleri yıllara göre değişebilir. Kılavuzda genellikle şu türden alanlarla karşılaşılır:

• Kamu yönetimi ve siyaset bilimi ağırlıklı programlar
• Çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri
• Sosyal hizmet ve benzeri sosyal bilim programları

Bu bölümler size avukat ya da hâkim olma hakkı vermez. Bunu baştan bilmek önemlidir. Öte yandan kamu kurumlarında idari görevler, insan kaynakları ve mevzuat takibi gibi işlerde hukuk bilgisinin işe yaradığı kariyerlere zemin hazırlayabilir. Kendi önlisans programınızın hangi lisans bölümleriyle eşleştiğini kılavuzdaki geçiş tablosundan kontrol edin.

Hangi Yol Kime Uygun?

Durumunuz	Mantıklı seçenek	Dikkat edilecek nokta
Mutlaka avukat, hâkim ya da savcı olmak istiyorum	YKS ile hukuk fakültesine yerleşmek	Başarı sırası şartı ve EA puan hazırlığı
Hâlihazırda bir lisans programındayım	Yatay geçiş veya ÇAP araştırmak	Kontenjanlar çok sınırlı, şartlar üniversiteye göre değişir
Hukukla ilişkili bir alanda lisans diploması yeterli	DGS ile yakın bir bölüme geçmek	Bu diplomalar hukuk mesleklerine giriş hakkı vermez
Adliyede çalışmaya devam etmek istiyorum	Adalet önlisans diplomasıyla kamu sınavları	İlan şartlarını resmî kaynaklardan takip etmek

Karar Vermeden Önce Pratik Tavsiyeler

• Kulaktan dolma bilgiye güvenmeyin. “Şu üniversite DGS ile hukuk alıyor” gibi iddiaları ilgili yılın ÖSYM kılavuzundan doğrulayın.
• Ücret karşılığında “garantili hukuk geçişi” vaat eden kişi ya da kurumlara itibar etmeyin. Yükseköğretime yerleştirme yalnızca resmî süreçlerle yapılır.
• YKS’ye yeniden hazırlanmayı düşünüyorsanız, çalışırken mi yoksa tam zamanlı mı hazırlanacağınızı gerçekçi biçimde planlayın.
• Yatay geçişi hedefliyorsanız ilk yerleşeceğiniz programı seçerken, o programdan hukuka geçiş için hangi puan şartlarının arandığını önceden öğrenin.
• Hukuk eğitimi uzun ve yoğundur. Mezuniyet sonrasında da avukatlık stajı ya da meslek sınavları gibi aşamalar vardır. Bu süreci hesaba katarak karar verin.

Sıkça Sorulan Sorular

Adalet bölümü mezunları DGS ile hukuka geçebilir mi?

Hayır. Adalet önlisans programı hukuk alanıyla ilişkili olsa da hukuk fakülteleri DGS kontenjanı açmadığı için bu geçiş mümkün değil. Adalet mezunları hukuk fakültesine YKS ile girebilir.

Vakıf üniversitelerinde dikey geçiş hukuk imkânı var mı?

Hayır. Kural devlet ve vakıf üniversiteleri için aynıdır. Vakıf üniversitelerinin hukuk fakülteleri de DGS ile öğrenci almaz ve YÖK’ün başarı sırası şartına tabidir.

Açıköğretimden hukuk okunabilir mi?

Türkiye’de açıköğretim fakültelerinde hukuk lisans programı bulunmuyor. Açıköğretimde adalet gibi önlisans programları olabilir. Ancak bunlar hukuk diploması vermez ve DGS ile hukuka geçiş hakkı sağlamaz.

İleride DGS’de hukuk kontenjanı açılabilir mi?

Yükseköğretim düzenlemeleri zaman içinde değişebilir. Ancak şu an böyle bir uygulama yok. Plan yaparken mevcut kurallara göre hareket etmek ve her yıl yayımlanan DGS kılavuzunu kontrol etmek en sağlıklı yoldur.