Dikey Geçiş Puanı Nasıl Hesaplanır?

Dikey geçiş puanı, DGS’deki sayısal ve sözel testlerde yaptığınız netlerin standart puana çevrilip puan türüne göre ağırlıklandırılması, ardından buna önlisans başarı puanının (ÖBP) 0,6 katının eklenmesiyle hesaplanır. Yani sonuç iki parçadan oluşur: sınav performansınız ve önlisans diploma notunuz. Hesaplama ÖSYM tarafından yapılır; sizin elde edeceğiniz sonuç her zaman bir tahmindir.
Dikey Geçiş Puan Hesaplama Mantığı
DGS’de sayısal ve sözel olmak üzere iki test bulunur. Bu testlerden aldığınız netler doğrudan puana dönüşmez. Önce tüm adayların performansına göre standartlaştırılır, sonra puan türünün ağırlıklarıyla birleştirilir.
Süreç kabaca şu sırayla işler:
- Her test için net sayısı bulunur.
- Netler, o yıl sınava giren adayların ortalaması ve dağılımı dikkate alınarak standart puana çevrilir.
- Standart puanlar, SAY, SÖZ ve EA puan türleri için farklı ağırlıklarla toplanır.
- Ortaya çıkan ham puana ÖBP × 0,6 eklenir ve yerleştirme puanı oluşur.
Bu yüzden aynı net sayısı her yıl aynı puanı vermez. Sınav zor geçtiğinde ortalama düşer ve aynı net daha yüksek bir puana karşılık gelebilir; kolay geçen bir sınavda tersi olur.
Net Nasıl Hesaplanır?
DGS’de dört yanlış bir doğruyu götürür. Formül basittir:
Net = Doğru sayısı − (Yanlış sayısı ÷ 4)
Örneğin sayısal testte 40 doğru, 12 yanlış yaptıysanız netiniz 40 − 3 = 37 olur. Boş bırakılan sorular nete etki etmez. Netler her test için ayrı ayrı hesaplanır.
Puan Türleri: SAY, SÖZ ve EA
Dikey geçişte tercih edeceğiniz lisans programı, hangi puan türüyle öğrenci aldığını belirler. Üç puan türünde de iki test birlikte değerlendirilir ama ağırlıkları farklıdır.
| Puan türü | Ağırlığı yüksek olan test | Hangi programlar için |
|---|---|---|
| SAY (Sayısal) | Sayısal test | Mühendislik, fen bilimleri gibi sayısal ağırlıklı bölümler |
| SÖZ (Sözel) | Sözel test | Tarih, edebiyat, ilahiyat gibi sözel ağırlıklı bölümler |
| EA (Eşit Ağırlık) | İki test dengeli | İşletme, iktisat, kamu yönetimi gibi bölümler |
Kesin katsayılar her yıl yayımlanan DGS kılavuzunda yer alır. Hedef bölümünüzün puan türünü bilmek, hangi teste daha çok çalışmanız gerektiğini doğrudan gösterir.
Önlisans Başarı Puanı (ÖBP) Puana Nasıl Etki Eder?
ÖBP, önlisans diploma notunuzdan türetilir. 4’lük sistemle mezun olanların notu, YÖK’ün dönüşüm tablosuyla 100’lük sisteme çevrilir ve ÖBP bu not üzerinden hesaplanır. Ardından ÖBP 0,6 ile çarpılarak sınav puanına eklenir.
Basit bir örnek: ÖBP’niz 70 ise puanınıza 70 × 0,6 = 42 puan eklenir. ÖBP’si 60 olan bir aday için bu katkı 36 puandır. Aradaki 6 puanlık fark, özellikle taban puanı yüksek bölümlerde sıralamayı belirgin biçimde değiştirebilir.
Dikkat edilmesi gereken bazı noktalar:
- Diploma notunuz sistemde yanlış görünüyorsa sonuç açıklanmadan önce okulunuzla iletişime geçin.
- Önceki yıllarda dikey geçişle bir programa yerleşmiş adaylar için ÖBP katkısı farklı uygulanabilir; bu durumu kılavuzdan kontrol edin.
- Puan hesaplanabilmesi için sınavda belirli bir alt sınırın geçilmesi gerekir; yalnızca diploma notuyla puan oluşmaz.
Dikey Geçiş Puanı Hesaplama Örneği
Bir adayın EA puan türüyle işletme bölümünü hedeflediğini düşünelim:
- Sayısal test: 30 doğru, 8 yanlış → 28 net
- Sözel test: 42 doğru, 8 yanlış → 40 net
- ÖBP: 72 → katkı 72 × 0,6 = 43,2 puan
Bu adayın netleri o yılın ortalamasına göre standart puana çevrilir, EA ağırlıklarıyla birleştirilir ve üzerine 43,2 puan eklenir. Netlerin karşılığı olan ham puanı kesin olarak önceden bilmek mümkün değildir; çünkü bu değer sınava giren tüm adayların sonuçlarına bağlıdır.
Dikey Geçiş Hesaplama Araçları Ne Kadar Güvenilir?
İnternetteki dikey geçiş puanı hesaplama araçları genellikle geçmiş yılların verilerine dayanır. Net ve diploma notunuzu girdiğinizde yaklaşık bir puan verirler. Bu araçlar fikir edinmek için işe yarar ama resmî sonuç yerine geçmez.
Tahmin ile gerçek sonuç arasında fark olmasının başlıca nedenleri:
- Sınavın o yılki zorluk düzeyi ve aday ortalaması
- Aracın hangi yılın verisini temel aldığı
- ÖBP’nin doğru girilip girilmediği
Birden fazla aracı denemek ve sonuçları bir aralık olarak değerlendirmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Dikey Geçiş Okul Puanları Nereden Öğrenilir?
Dikey geçiş okul puanları, yani programların taban puanları ve başarı sıraları, her yıl yerleştirme sonrasında oluşur. Kontenjanlar ÖSYM’nin yayımladığı tercih kılavuzunda yer alır; geçmiş yılların taban puanları ise yerleştirme sonuçlarıyla birlikte duyurulur.
Taban puanlar yıldan yıla değişir. Bir programın geçen yılki taban puanı bu yıl için yalnızca yön gösterir. Kontenjan artışı, tercih eden aday sayısı ve sınavın zorluğu bu değeri yukarı ya da aşağı çekebilir. Bu nedenle puan yerine başarı sırasına bakmak genellikle daha tutarlı bir karşılaştırma sağlar.
Güncel kılavuzlara ve sonuçlara ÖSYM’nin resmî sitesinden, programların geçmiş yıllara ait taban puan ve sıralama verilerine ise YÖK Atlas üzerinden ulaşabilirsiniz.
Tercih Yaparken İşinize Yarayacak Pratik Öneriler
- Yalnızca puana değil, başarı sırasına bakın. Farklı yılları karşılaştırırken sıralama daha anlamlı sonuç verir.
- Önlisans bölümünüzün hangi lisans programlarına geçiş hakkı tanıdığını kılavuzdaki tablolardan kontrol edin; her program her önlisans mezununu kabul etmez.
- Tercih listenizi hedef, gerçekçi ve güvenli seçenekler olarak karıştırın. Hepsini taban puanı sizin puanınızın üzerinde olan programlardan oluşturmak boşta kalma riskini artırır.
- Kılavuzdaki özel koşulları (ek şartlar, öğretim türü, ücret durumu) tercihten önce okuyun.
- Sınav tarihi, başvuru süreleri ve katsayılar değişebileceğinden her yıl güncel kılavuza bakın; eski yıllara ait bilgilerle plan yapmayın.
Sıkça Sorulan Sorular
DGS’de kaç yanlış bir doğruyu götürür?
DGS’de dört yanlış cevap bir doğru cevabı götürür. Net, doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak bulunur. Boş bırakılan soruların nete etkisi yoktur.
Diploma notu yüksek olan aday avantajlı mıdır?
Evet. ÖBP’nin 0,6 katı doğrudan puana eklendiği için diploma notu yüksek olan aday aynı netle daha yüksek puan alır. Ancak sınav performansı zayıfsa yüksek diploma notu tek başına yeterli olmaz.
Aynı net her yıl aynı puanı verir mi?
Hayır. Netler o yılki aday ortalamasına göre standart puana çevrildiğinden aynı net farklı yıllarda farklı puanlara karşılık gelebilir. Bu yüzden önceki yılların net-puan eşleşmeleri yalnızca tahmin amaçlıdır.
Dikey geçiş puanı hesaplama sonucu kesin midir?
Kendi yaptığınız ya da araçlarla elde ettiğiniz hesaplama yaklaşık bir değerdir. Kesin puanınız, sonuçlar açıklandığında ÖSYM tarafından ilan edilir ve tercihlerinizi bu resmî puana göre yapmanız gerekir.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Eğitim RehberiYatay Geçiş Ek Madde 1 Nedir? Merkezi Yerleştirme Puanıyla Geçiş20 Kasım 2026
Eğitim RehberiAçıköğretim Yaz Okulu Nedir? Kimler Katılabilir?20 Kasım 2026
Eğitim RehberiAçıköğretim Öğrencisi Eskart Alabilir mi?20 Kasım 2026
Eğitim RehberiTıp Fakültesine Yatay Geçiş Şartları19 Kasım 2026
Eğitim RehberiSınavsız Dikey Geçiş Var mı? Lisans Tamamlama Yolları19 Kasım 2026
Eğitim RehberiAçıköğretim Zor mu? Başarılı Olmak İçin Nasıl Okunur?19 Kasım 2026