Açıköğretim Nedir? Sistem Nasıl İşler?

Açıköğretim, öğrencinin derslere fiziksel olarak katılma zorunluluğu olmadan; kitaplar, video dersler ve elektronik içeriklerle kendi kendine çalışıp yalnızca sınavlara girerek önlisans veya lisans diploması aldığı uzaktan yükseköğretim modelidir. Türkiye’de bu eğitimi devlet üniversitelerine bağlı açıköğretim fakülteleri verir ve mezunlar örgün öğrenim mezunlarıyla aynı derecede (önlisans ya da lisans) diploma alır.

Çalışan, başka bir şehirde yaşayan, ailevi sorumlulukları olan ya da ikinci bir alanda diploma isteyen kişiler için tasarlanmış bir sistemdir. Sınıf yoktur, yoklama yoktur; ama sınav ve not baraj kuralları ciddidir.

Açıköğretim Nasıl Oluyor? Sistemin Temel İşleyişi

Açıköğretimde öğrenme sorumluluğu büyük ölçüde öğrencidedir. Fakülte ders materyallerini hazırlar, sınavları düzenler ve diplomayı verir; çalışma temposunu ise öğrenci kendisi belirler.

Ders materyalleri

Her ders için genellikle şu kaynaklar sunulur:

• Basılı veya elektronik ders kitapları
• Video ve sesli anlatımlar
• Ünite özetleri ve deneme soruları
• Bazı programlarda canlı ya da kayıtlı sanal sınıf oturumları

Bu içeriklere fakültenin öğrenci sistemi üzerinden, öğrenci numarası ve şifreyle erişilir. Hangi materyalin ücretsiz, hangisinin ücretli olduğu fakülteden fakülteye değişebilir.

Sınav sistemi

Açıköğretimde başarının ölçüldüğü tek yer sınavdır. Yaygın yapı şöyledir:

• Ara sınav (vize): Dönem ortasında yapılır, notun daha küçük bir kısmını oluşturur.
• Dönem sonu sınavı (final): Notun ağırlıklı bölümünü belirler.
• Bütünleme veya ek sınavlar: Başarısız olunan dersler için ek hak tanınabilir; bazı fakültelerde yaz okulu da bulunur.

Sınavlar çoğunlukla çoktan seçmeli olur. Kimi fakülteler sınavları belirlenmiş il merkezlerindeki salonlarda, kimileri ise bazı dersler için çevrimiçi ortamda yapar. Not hesaplama formülü, geçme notu ve sınav şekli fakülteye göre farklılık gösterdiği için kayıt olduğunuz fakültenin yönetmeliğini mutlaka okuyun.

Devam zorunluluğu ve öğrenim süresi

Derslere devam zorunluluğu yoktur. Önlisans programları normalde 2 yıl, lisans programları 4 yıl sürer. Dersleri zamanında veremeyen öğrenci için azami süre ve öğrencilik haklarının nasıl işlediği yükseköğretim mevzuatına ve üniversitenin kendi düzenlemesine bağlıdır.

Açıköğretim Fakültesi Hangi Üniversitelerde Var?

Türkiye’de açıköğretim denince akla gelen başlıca kurumlar şunlardır:

• Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri
• İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi (AUZEF)
• Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi (ATA AÖF)

Bu fakültelerde işletme, iktisat, sosyoloji, felsefe, tarih, halkla ilişkiler gibi lisans programlarının yanı sıra adalet, çocuk gelişimi, sağlık kurumları işletmeciliği, büro yönetimi, muhasebe ve vergi uygulamaları gibi çok sayıda önlisans programı bulunur. Açılan program listesi her dönem güncellenebildiği için güncel listeyi üniversitelerin kendi sitelerinden kontrol etmek gerekir.

Açıköğretim fakültesi ile açık öğretim lisesi aynı şey mi?

Hayır. Açık öğretim lisesi Millî Eğitim Bakanlığına bağlıdır ve lise diploması verir. Açıköğretim fakültesi ise üniversiteye bağlıdır ve önlisans ya da lisans diploması verir. İsim benzerliği yüzünden sık karıştırılır.

Açıköğretime Nasıl Kayıt Olunur?

Kayıt yolu, seçilen programa ve adayın durumuna göre değişir.

Kayıt yolu	Kimler için	Nasıl işler
Sınavsız kayıt	Lise mezunları	Birçok önlisans ve bazı lisans programlarına doğrudan başvuru yapılır.
YKS ile yerleştirme	Sınava giren adaylar	Bazı programlar ÖSYM tercih kılavuzunda yer alır, puanla yerleşilir.
İkinci üniversite	Önlisans veya lisans mezunları ya da öğrencileri	Sınavsız olarak ikinci bir programa kayıt yapılır.
Dikey geçiş (DGS)	Önlisans mezunları	DGS puanıyla lisans programlarına geçiş yapılır.

YKS ve DGS’ye ilişkin başvuru tarihleri, kılavuzlar ve kontenjanlar ÖSYM’nin resmî sitesinde yayımlanır. Sınavsız kayıt dönemleri ise her üniversitenin kendi akademik takviminde duyurulur; genellikle güz ve bahar dönemi öncesinde açılır.

Kayıt için genellikle istenenler

• T.C. kimlik numarası (yabancı uyruklular için farklı belgeler istenebilir)
• Lise veya üniversite mezuniyet bilgisi (çoğu zaman e-Devlet üzerinden otomatik çekilir)
• Dönem ücretinin ödenmesi

Açıköğretim Paralı mı?

Evet, açıköğretim ücretsiz değildir. Fakülteler devlet üniversitelerine bağlı olsa da öğrenciler her dönem bir öğrenim ücreti ya da katkı payı ile çoğu durumda öğrenci hizmetleri veya materyal bedeli öder. Örgün öğretimdeki harç muafiyetleri açıköğretime doğrudan uygulanmaz; bu konudaki kurallar dönemsel kararlara bağlıdır.

Ücretler her akademik yıl yeniden belirlenir ve fakülteden fakülteye değişir. Ayrıca şu durumlar tutarı etkileyebilir:

• İlk kayıt mı, kayıt yenileme mi olduğu
• İkinci üniversite öğrencisi olunup olunmadığı
• Yurt dışında sınava girme tercihi
• Ek basılı materyal talebi

Güncel tutarı öğrenmenin tek doğru yolu, kayıt olacağınız fakültenin resmî duyurularına bakmaktır. Sosyal medyada dolaşan ücret listeleri çoğu zaman eski döneme aittir.

Açıköğretim Diploması Geçerli mi?

Açıköğretim fakültelerinden alınan diplomalar, Yükseköğretim Kurulu denetimindeki devlet üniversitelerince verilen resmî diplomalardır. Mezunlar mezuniyet düzeyine göre KPSS’ye girebilir, kamu ve özel sektörde iş başvurusu yapabilir, şartları sağlıyorsa yüksek lisansa başvurabilir.

Bununla birlikte bazı meslekler için ek koşullar vardır. Örneğin öğretmenlik, avukatlık veya sağlık alanındaki bazı meslekler örgün eğitim, staj ya da belirli lisans programları gerektirir. Bir açıköğretim programının sizi hangi kadrolara veya mesleklere taşıyacağını, ilgili kurumun ilan şartlarından ve mesleki düzenlemelerden ayrıca kontrol edin.

Açıköğretim Kimler İçin Uygun?

Bu model herkes için aynı ölçüde işe yaramaz. Uygun olabileceği durumlar:

• Tam zamanlı çalışıp diploma almak isteyenler
• Üniversite okuyamamış ve bunu telafi etmek isteyen yetişkinler
• Mesleğine katkı sağlayacak ikinci bir alanda eğitim almak isteyenler
• Kendi düzenini kurup düzenli çalışabilen öğrenciler

Zorlanabilecek profiller ise genellikle öğretmen rehberliği olmadan konuya odaklanmakta güçlük çekenler, laboratuvar veya uygulama ağırlıklı bir meslek hedefleyenler ve kampüs hayatı ile sosyal çevre arayanlardır.

Açıköğretimde Başarılı Olmak İçin Pratik Öneriler

En sık yapılan hata, devam zorunluluğu olmadığı için çalışmayı sınav haftasına bırakmaktır. Birkaç basit alışkanlık farkı belirgin biçimde değiştirir:

• Haftalık sabit çalışma saati belirleyin. Günde kısa ama düzenli çalışma, sınav öncesi yığılmadan daha verimlidir.
• Her dersin ünite sayısını sınav tarihine kadar kalan haftalara bölün.
• Fakültenin yayımladığı çıkmış soru ve deneme sınavlarını çözün.
• Sınav yerini, giriş belgesini ve kimliğinizi sınavdan birkaç gün önce kontrol edin.
• Kayıt yenileme tarihlerini takviminize ekleyin; süresinde yenilenmeyen kayıt öğrencilik haklarını etkileyebilir.
• Ücretli özel kurs veya “garantili geçiş” vaat eden ilanlara karşı dikkatli olun; resmî materyaller sınav için temel kaynaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Açıköğretimde derslere katılmak zorunlu mu?

Hayır, devam zorunluluğu yoktur. Öğrenci materyallerle kendi çalışır ve yalnızca sınavlara girer. Bazı programlarda canlı dersler düzenlense de bunlar genellikle isteğe bağlıdır.

Açıköğretim ile örgün öğretim diploması arasında fark var mı?

Her ikisi de aynı düzeyde resmî diplomadır. Ancak bazı mesleklerde ve kadro ilanlarında belirli bir program ya da örgün eğitim şartı arandığı için hedeflediğiniz işin koşullarını önceden incelemeniz gerekir.

Hem örgün üniversite hem açıköğretim okunabilir mi?

Çoğu durumda evet. Örgün bir programda okurken ikinci üniversite kapsamında açıköğretime kayıt olunabilir. Hangi programların bu imkâna açık olduğu fakültenin kayıt duyurusunda belirtilir.

Açıköğretimde sınavı kaçırırsam ne olur?

Ara sınava giremeyen öğrenci çoğunlukla dönem sonu sınavıyla değerlendirilir; dönem sonunu kaçıran ise bütünleme veya ek sınav haklarını kullanabilir. Mazeret sınavı uygulaması fakülteye göre değiştiğinden yönetmeliği kontrol etmek en sağlıklısıdır.