Yatay Geçiş Hazırlıkta Olur mu? İlk Dönem ve Sınıf Şartları

Hazırlık sınıfındayken genel not ortalamasına dayalı yatay geçiş yapılamaz. Bu yoldan geçiş için lisansta genellikle ilk iki yarıyılı, önlisansta ilk yarıyılı tamamlamış olmak gerekir. Hazırlıktaki öğrencilerin önünde açık kalan yol çoğu durumda merkezi yerleştirme puanıyla yapılan geçiştir (Ek Madde-1). Bu geçişin şartlarını her üniversite kendi ilanında ayrıca belirtir.

Kafa karışıklığının kaynağı şu: “Yatay geçiş” tek bir işlem değil, kuralları farklı birkaç ayrı yol. Hangi yolu kullandığınız, ne zaman başvurabileceğinizi doğrudan belirliyor.

Yatay Geçiş Türleri ve Neden Önemli?

Türkiye’deki yatay geçişler YÖK’ün önlisans ve lisans programları arasındaki geçişleri düzenleyen yönetmeliğine göre yapılır. Pratikte öğrencilerin karşılaştığı başlıca yollar şunlardır:

• Not ortalamasına dayalı yatay geçiş: Kurum içi ya da kurumlar arası yapılır. Kontenjan sınırlıdır. Belirleyici ölçüt akademik başarı ve yerleşme puanıdır.
• Merkezi yerleştirme puanıyla geçiş (Ek Madde-1): Üniversiteye yerleştiğiniz yılki puanınız, geçmek istediğiniz programın o yılki taban puanına eşit ya da yüksekse başvurabilirsiniz. Not ortalaması aranmaz.
• Yurt dışından yatay geçiş: Yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumunda okuyanlar için ayrı şartları olan bir yoldur.

Hazırlık sınıfı, ilk dönem ya da birinci sınıf sorularının cevabı bu yollara göre değişir. Yani “olur mu” sorusunun cevabı, “hangi yolla” sorusuna bağlıdır.

Yatay Geçiş Hazırlıkta Olur mu?

Not ortalamasıyla: Hayır

Yönetmelik, hazırlık sınıflarına not ortalamasına dayalı yatay geçişe izin vermez. Hazırlık bir yarıyıl sayılmaz ve ortada değerlendirilecek bir bölüm not ortalaması da yoktur. Hazırlıktaki bir öğrenci bu yoldan başvuru yapamaz, hazırlık okuyan bir programa da bu yöntemle geçiş yapılamaz.

Hazırlık okunan bir programda olsanız bile önce hazırlığı bitirmeniz gerekir. Ardından bölümde ilk iki yarıyılı tamamlarsınız ve ancak bundan sonra başvuru hakkı doğar. Bu nedenle hazırlıklı bir bölümde not ortalamasıyla geçiş, en erken üniversitedeki üçüncü yılın başına denk gelebilir.

Merkezi puanla (Ek Madde-1): Çoğu durumda mümkün

Ek Madde-1 kapsamındaki geçişte belirleyici olan sınav puanıdır. Bu yüzden hazırlık sınıfındaki öğrenciler de birçok üniversitede başvurabilir. Yine de dikkat etmeniz gereken birkaç nokta var:

• Bazı üniversiteler, başvuracak öğrencinin kayıtlı olduğu dönemi ya da hazırlık durumunu ilanda ayrıca şart olarak koyar.
• Geçtiğiniz programda yabancı dil hazırlığı varsa, o kurumun yeterlik koşullarını sağlamanız gerekir. Kurum sizi kendi muafiyet ya da seviye tespit sınavına yönlendirebilir.
• Geçiş yaptığınız programda hangi sınıftan başlayacağınız intibak (ders denklik) işlemiyle belirlenir.

Ek Madde-1 başvuru dönemleri, istenen belgeler ve özel koşullar üniversiteden üniversiteye değişir. Başvurmadan önce hedef üniversitenin öğrenci işleri sayfasındaki güncel ilanı mutlaka okuyun.

Yatay Geçiş İlk Dönem Olur mu?

Not ortalamasına dayalı geçişte ilk dönemde başvuru yapılamaz. Yönetmelik bu yolla geçişi şu dönemlere kapatır:

• Önlisans programlarının ilk yarıyılı ve son yarıyılı
• Lisans programlarının ilk iki yarıyılı ve son iki yarıyılı

Bu kural iki şekilde işler. Kendi programınızın ilk dönemindeyken başvuramazsınız. Hedef programın bu dönemlerine de geçiş yapılamaz. Örneğin lisansta birinci sınıfın güz döneminde okuyan bir öğrenci, bahar dönemi için not ortalamasıyla başka bir bölüme geçemez.

Ek Madde-1 yolunda kurallar daha esnektir. Puan şartını sağlayan öğrenci, üniversitenin ilanında belirtilen dönemde başvurabilir. Bu yolun da son sınıfa geçişle ilgili sınırlamaları olabilir ve uygulama kurumdan kuruma farklılık gösterir.

Yatay Geçiş Hangi Sınıfta Yapılır?

Not ortalamasıyla yapılan geçişler için genel tablo şöyledir:

Program türü	Başvurulamayan dönemler	Geçişin mümkün olduğu aralık
Lisans (4 yıllık)	Hazırlık, 1. ve 2. yarıyıl, 7. ve 8. yarıyıl	Genellikle 3., 4., 5. ve 6. yarıyıl (2. ve 3. sınıf)
Önlisans (2 yıllık)	Hazırlık, 1. yarıyıl, 4. (son) yarıyıl	Genellikle 2. ve 3. yarıyıl

Beş ya da altı yıllık programlarda (diş hekimliği, tıp gibi) son iki yarıyıl kuralı aynen geçerlidir. Tıp gibi bazı programlarda ise kontenjan açılması, ders denkliği ve özel şartlar nedeniyle yatay geçiş daha sınırlı yürür.

Geçiş yaptıktan sonra hangi sınıfa yerleşeceğinizi başvuru yaptığınız dönem tek başına belirlemez. İntibak sonucu belirler. Önceki programınızda aldığınız dersler yeni bölümde sayılmazsa, eksik dersleri tamamlamanız istenebilir. Bu da mezuniyet sürenizi uzatabilir.

Yatay Geçiş En Erken Ne Zaman Yapılır?

Kısa cevap, kullandığınız yola göre değişir:

• Not ortalamasıyla lisansta: En erken ilk iki yarıyılı bitirip üçüncü yarıyıla (2. sınıfın güz dönemi) geçiş için başvurabilirsiniz. Hazırlık okuduysanız bu süreye hazırlık yılı da eklenir.
• Not ortalamasıyla önlisansta: İlk yarıyılı tamamladıktan sonra ikinci yarıyıla geçiş için başvuru yapılabilir.
• Ek Madde-1 ile: Puan şartını sağlıyorsanız, üniversitenin ilan ettiği ilk başvuru döneminde başvurabilirsiniz. Hazırlık sınıfındaki öğrenciler de çoğu üniversitede bu kapsama girer.

Başvurular genellikle akademik takvimde ilan edilen belirli tarihlerde, çoğunlukla güz ve bahar dönemleri öncesinde yapılır. Kesin tarihler her yıl ve her üniversite için ayrı ayrı açıklanır.

Başvurudan Önce Kontrol Etmeniz Gerekenler

Yanlış dönemde başvurmak ya da eksik belge yüzünden elenmek, bir yılınıza mal olabilir. Şu adımlar riski azaltır:

1. Yolunuzu belirleyin: Puanınız hedef programın yerleştiğiniz yıldaki taban puanını karşılıyor mu? Karşılıyorsa Ek Madde-1’e, karşılamıyorsa not ortalamasıyla geçişe bakın.
2. Taban puanı doğru yıla göre kontrol edin: Ek Madde-1’de karşılaştırma, sizin yerleştiğiniz yılın taban puanıyla yapılır. Başvurduğunuz yılın puanı esas alınmaz.
3. Kontenjan ilanını okuyun: Not ortalamasıyla geçişte üniversiteler her dönem programlara göre kontenjan ilan eder. Kontenjan açılmayan programa başvuru yapılamaz.
4. Ortalama ve disiplin şartlarına bakın: Not ortalaması alt sınırları, disiplin cezası almamış olma gibi koşullar yönetmelikte ve üniversitenin kendi yönergesinde yer alır.
5. Ders içeriklerinizi saklayın: Onaylı transkript ve ders içerikleri intibak işleminde istenir. Kaybolan belge süreci uzatır.
6. Hazırlık ve dil şartını sorun: Hedef programın eğitim dili farklıysa, yeterlik belgenizin orada geçerli olup olmadığını önceden öğrenin.

Kendi kaydınızı bırakmadan önce yeni programa kesin kayıt yapıldığından emin olun. Geçiş kesinleşmeden mevcut kaydınızı sildirmek, sizi iki programdan da açıkta bırakabilir.

Mevzuat zaman zaman değişebilir. Güncel yönetmelik metnini ve duyuruları Yükseköğretim Kurulu sitesinden, başvuru takvimini ise hedef üniversitenin öğrenci işleri sayfasından takip edin. Durumunuz standart dışıysa doğrudan ilgili fakültenin öğrenci işlerine danışmak en sağlıklı yoldur. Çift ana dal, af ile dönüş ya da kayıt dondurma gibi durumlar bu kapsama girer.

Sıkça Sorulan Sorular

Hazırlık sınıfını geçemezsem yatay geçiş yapabilir miyim?

Not ortalamasıyla geçiş için hazırlığı tamamlayıp bölümde ilk iki yarıyılı bitirmeniz gerekir. Ek Madde-1 kapsamında hazırlıktaki öğrencilerin başvurusu birçok üniversitede kabul edilir. Ancak hedef programın dil şartını ayrıca karşılamanız gerekebilir. Ayrıntılar için hedef üniversitenin ilanına bakın.

Birinci sınıfın bahar döneminde başka bölüme geçebilir miyim?

Not ortalamasıyla lisans programlarında ilk iki yarıyıla geçiş yapılamadığı için birinci sınıf bahar dönemine bu yolla geçiş mümkün değildir. Puanınız yeterliyse Ek Madde-1 seçeneğini araştırabilirsiniz.

Yatay geçiş yapınca hazırlığı tekrar okumam gerekir mi?

Bu, yeni programın dil şartına ve kurumun yeterlik değerlendirmesine bağlıdır. Önceki hazırlığınız ya da dil belgeniz kabul edilirse muaf sayılabilirsiniz. Kabul edilmezse yeterlik sınavına girmeniz ya da hazırlık okumanız istenebilir.

Son sınıfta yatay geçiş yapılır mı?

Not ortalamasıyla lisansta son iki yarıyıla, önlisansta son yarıyıla yatay geçiş yapılamaz. Diğer yollarda da son sınıfa geçişle ilgili kısıtlamalar bulunabilir. Bu yüzden geçiş planınızı mümkün olduğunca erken yapmanız size zaman kazandırır.