Açıköğretim Psikoloji Var mı? Uzaktan Psikoloji Eğitimi

Türkiye’de Anadolu, İstanbul ve Atatürk üniversitelerinin açıköğretim fakültelerinde psikoloji lisans programı genellikle bulunmaz. Psikoloji, uygulama ve laboratuvar çalışması gerektirdiği için yükseköğretim sisteminde örgün eğitimle verilen bir bölüm olarak yer alır. Psikolog olmak isteyenlerin çoğu durumda YKS ile bir üniversitenin örgün psikoloji bölümüne yerleşmesi gerekir.

Program listeleri her yıl güncellendiği için kesin bilgiyi tercih döneminde ÖSYM kılavuzundan ve YÖK kaynaklarından kontrol etmek en sağlıklısıdır. Aşağıda bu durumun nedenlerini, uzaktan öğrenme imkânlarını ve açıköğretimden psikolojiye geçiş ihtimallerini ele alıyoruz.

Açıköğretim Psikoloji Bölümü Neden Yok?

Psikoloji, kâğıt üzerinde sosyal bilim gibi görünse de eğitimin önemli bir kısmı uygulamaya dayanır. Deneysel psikoloji, araştırma yöntemleri, istatistik uygulamaları, psikolojik test ve ölçme dersleri genellikle gözetim altında, laboratuvar ya da sınıf ortamında yürütülür. Lisans eğitimi sırasında yapılan staj ve gözlem çalışmaları da yüz yüze devam eder.

Bunun yanında mezuniyetin ardından kazanılan psikolog unvanı, insan sağlığıyla doğrudan ilişkili bir mesleğe kapı açar. Bu nedenle sağlık ve ruh sağlığıyla bağlantılı alanlarda uzaktan lisans eğitimine daha temkinli yaklaşılır. Açıköğretim fakülteleri ise çoğunlukla sınavları merkezi yapılan, ders materyali kitap ve video üzerinden ilerleyen programlar sunar; bu model psikolojinin uygulama ağırlıklı yapısıyla tam örtüşmez.

Uzaktan Psikoloji Eğitimi Mümkün mü?

Burada iki şeyi ayırmak gerekiyor: psikoloji diploması almak ve psikoloji öğrenmek. Diploma tarafında seçenekler oldukça sınırlıdır; öğrenme tarafında ise imkân çoktur.

Lisans diploması açısından

Türkiye’deki devlet ve vakıf üniversitelerinde psikoloji lisansı örgün olarak verilir. Bazı üniversiteler belirli dersleri karma ya da çevrim içi yürütebilir, ancak bu bölümün açıköğretim veya tamamen uzaktan bir program olduğu anlamına gelmez. Tercih kılavuzunda bir psikoloji programının yanında “uzaktan öğretim” ibaresi görmüyorsanız, program örgün kabul edilir.

Yurt dışındaki online programlar

Bazı ülkelerde tamamen online psikoloji lisansı veren kurumlar bulunur. Ancak bu diplomanın Türkiye’de geçerli sayılması için YÖK denklik sürecinden geçmesi gerekir ve uzaktan alınmış diplomaların denkliği her durumda kolay sonuçlanmayabilir. Kayıt yaptırmadan önce ilgili programın denklik açısından durumunu YÖK’ün güncel düzenlemeleri üzerinden mutlaka araştırın.

Sertifika ve kişisel gelişim programları

Açıköğretim fakülteleri ve üniversitelerin sürekli eğitim merkezleri zaman zaman psikolojiyle ilişkili sertifika programları açar. Bu programlar konuya ilgi duyanlar için faydalı bir başlangıç olabilir. Yine de hiçbir sertifika psikoloji lisans diplomasının yerini tutmaz, psikolog unvanı vermez ve danışmanlık ya da terapi yapma yetkisi kazandırmaz.

Açıköğretimde Psikolojiye Yakın Bölümler

Psikoloji yoksa, ilgi alanına yakın neler var? Açıköğretim fakültelerinin program listesinde zaman zaman şu türden bölümler yer alabiliyor:

• Sosyoloji gibi sosyal bilim lisans programları
• Çocuk gelişimi gibi insan gelişimiyle ilgili ön lisans programları
• Sosyal hizmetler, yaşlı bakımı gibi topluma yönelik ön lisans programları
• İnsan kaynakları yönetimi gibi iş hayatında insan davranışına odaklanan programlar

Hangi fakültede hangi programın açık olduğu yıldan yıla değişebilir. Bu bölümler psikolojiyle ortak konulara değinse de mezunlarına psikolog unvanı kazandırmaz. Psikoloji alanında meslek edinme hedefiniz varsa, bu programları ara durak olarak değil, kendi başına bir alan olarak değerlendirmeniz daha gerçekçi olur.

Yatay Geçiş ile Psikoloji Bölümüne Geçilebilir mi?

Açıköğretim psikoloji aramasının arkasında çoğu zaman şu soru vardır: “Açıköğretimde başka bir bölüm okuyup sonra psikolojiye geçebilir miyim?” Kısa cevap şu: bu yol oldukça dar ve çoğu öğrenci için uygulanabilir değil.

Not ortalamasıyla yatay geçiş

Yükseköğretimdeki yatay geçiş düzenlemelerinde, açık ve uzaktan öğretim programlarından örgün programlara not ortalamasıyla geçiş genellikle kabul edilmez. Ayrıca psikolojiye geçiş için öğrencinin eşdeğer ya da yakın bir programda okuyor olması beklenir; farklı alandaki bir ön lisans veya lisans programından bu yolla geçiş çoğu durumda mümkün değildir.

Merkezi yerleştirme puanıyla (Ek Madde-1) geçiş

Bu yöntemde öğrencinin, üniversiteye yerleştiği yıldaki YKS puanının, hedeflediği programın o yılki taban puanına eşit ya da daha yüksek olması gerekir. Açıköğretime sınavsız kayıt yaptıranlar için bu yol genellikle işletilemez, çünkü ortada geçişe esas olacak bir yerleştirme puanı yoktur. Puanla yerleşilmiş olsa bile başvuru şartları üniversiteden üniversiteye farklılık gösterebilir.

Örgün bir bölümden psikolojiye geçiş

Örgün bir programda okuyan öğrenciler için kurumlar arası veya kurum içi yatay geçiş daha olasıdır. Ancak psikoloji bölümleri kontenjan ve not ortalaması konusunda genellikle seçicidir; geçiş yapılacak sınıf, ders intibakı ve başvuru takvimi her üniversitenin kendi ilanında belirtilir.

Yatay geçiş kuralları zaman içinde değişebildiği için güncel koşulları Yükseköğretim Kurulu sitesinden ve hedeflediğiniz üniversitenin öğrenci işleri duyurularından takip edin.

Psikolog Olmak İçin En Gerçekçi Yollar

Yol	Psikolog unvanı sağlar mı?	Dikkat edilmesi gerekenler
YKS ile örgün psikoloji lisansı	Evet, mezuniyetle	Eşit ağırlık puan türüyle yerleşilir; sıralamalar yıla göre değişir
Örgün bölümden yatay geçiş	Evet, psikoloji mezunu olunursa	Kontenjan sınırlı, not ortalaması ve ilan şartları belirleyici
Yurt dışı online lisans	Denklik sonucuna bağlı	Kayıt öncesi YÖK denklik koşulları araştırılmalı
Sertifika programları	Hayır	Bilgi kazandırır, meslek yetkisi vermez

Çalışan, şehir değiştiremeyen ya da yaşı ilerlemiş olduğu için tereddüt eden adaylar için de en sağlam seçenek çoğu zaman yeniden YKS’ye girmektir. Örneğin gündüz çalışan biri, ikinci öğretim programı bulunan bir üniversiteyi hedefleyerek işini bırakmadan psikoloji okuma imkânı yakalayabilir. İkinci öğretim kontenjanlarının hangi üniversitelerde açıldığını tercih dönemindeki ÖSYM kılavuzundan kontrol edebilirsiniz.

Kendinizi Korumak İçin Pratik Tavsiyeler

• “Uzaktan psikoloji diploması” vaadine dikkat edin. Türkiye’de geçerli psikoloji lisans diploması sunduğunu iddia eden ama tercih kılavuzunda yer almayan programlara para ödemeyin.
• Sertifika ilanlarında “psikolog ol”, “terapist ol” gibi ifadeler görüyorsanız temkinli olun; sertifika bu yetkiyi vermez.
• Yurt dışı programa kaydolmadan önce denklik şartlarını yazılı olarak öğrenin ve kurumun resmî tanınırlığını araştırın.
• Yatay geçiş planı yapıyorsanız, hedef üniversitenin geçmiş yıllardaki ilanlarını inceleyerek hangi şartları aradığını önceden görün.
• Kararsızsanız bir üniversitenin psikoloji bölümüyle ya da rehberlik birimiyle iletişime geçip sorularınızı doğrudan sorun.

Sıkça Sorulan Sorular

Açıköğretim psikoloji bölümü ileride açılabilir mi?

Program açma kararları üniversitelerin teklifi ve YÖK onayıyla verilir; geleceğe dair kesin bir şey söylemek mümkün değil. Şu an için böyle bir program bekleyerek plan yapmak yerine mevcut örgün seçenekleri değerlendirmek daha güvenli olur. Yeni program duyurularını tercih döneminde ÖSYM kılavuzundan takip edebilirsiniz.

Açıköğretim sosyoloji mezunu psikolog olabilir mi?

Hayır. Psikolog unvanı için psikoloji lisans mezuniyeti gerekir. Sosyoloji mezunu biri psikolojiyle ilgili yüksek lisans programlarına başvurabilir, ancak bu tek başına psikolog unvanı kazandırmaz ve programların kabul şartları farklılık gösterir.

Açıköğretimden örgün psikolojiye yatay geçiş yapılır mı?

Çoğu durumda yapılamaz. Açık ve uzaktan öğretimden örgün programlara not ortalamasıyla geçiş genellikle kapalıdır; puanla geçiş ise ancak yerleşilen yıla ait uygun bir YKS puanı varsa söz konusu olabilir. Güncel şartlar için YÖK düzenlemelerini ve üniversite ilanlarını kontrol edin.

Psikoloji eğitimini çalışırken almak mümkün mü?

Tamamen uzaktan değil, ama ikinci öğretim programı olan üniversiteler çalışanlar için bir seçenek olabilir. Staj ve uygulama derslerinin yüz yüze olacağını, bu dönemlerde iş programınızı esnetmeniz gerekebileceğini hesaba katın.